April 2009

19 april - De nieuwe kleren van de keizer, het sprookje van Hans Christian Andersen waarin twee oplichters zich melden als kleermaker bij een ijdele keizer, was de inspiratie voor het Nederlands Blazers Ensemble en de componisten en dichters die ze om zich heen verzameld hadden. In Musis Sacrum traden die dichters op 15 april ook zelf op: Simon Vinkenoog, Martijn Holtslag, Ilja Leonard Pfeiffer en nog een paar.
Volgens de oplichters zijn de kleren niet te zien voor iedereen die dom is of niet deugt. Niemand die dat toe wil geven natuurlijk, dus iedereen roept oh en ah als de keizer langs komt. Wat een mooie kleren! Alleen een jongetje roept: maar de keizer is bloot, hij heeft helemaal geen kleren aan.
Dat jongetje, zegt dichter Simon Burgers, dat ben jij. Jij weet de waarheid. Darwin's evolutieleer zou je direct hebben omarmd, Van Goghs pracht was je meteen in het oog gesprongen, Galileï, daar had je naast gestaan en Hitler had op jou geen vat gehad. Nee, dicht hij met enig cynisme verder. Jij bent dat jongetje dat de zeepbel wel even doorprikt. 'Jij zal nooit buigen voor de waan van de dag / bewapend met een messcherp denkvermogen / en een feilloos ethisch kompas / schrijd je door het leven / trots en zeker / als een door het volk bejubelde / in staatskledij gestoken / keizer'.
Een mooie avond! Met teksten en muziek, humor en filosofie. Hoogtepunt, voor dit jongetje in elk geval.

13 april - Ik lees nu De rest is stilte van Alex Ross, over de muziek van de twintigste eeuw. Beginnend bij componisten als Strauss, Mahler, Schönberg en Debussy en eindigend bij Ligeti, Reich, Adams en Feldman. Maar bij die mensen ben ik nog lang niet. Ik lees tegelijk ook Een geschiedenis van het lezen, van Alberto Manguel. Over boeken. Fantastisch om te lezen. Een dik boek over muziek en een dik boek over lezen.
Ik zit de laatste tijd toch in de 'dikke boeken'. En misschien is dat wel de reden dat ik niet zoveel te melden had over mijn cultuurbeleving: ik zat er nog middenin. Want 'Wat is er in hemelsnaam gebeurd?' vertelt het verhaal van de oerknal, 13,7 miljard jaar geleden, tot nu.
En De Welwillenden van Jonathan Littell telt ongeveer 960 bladzijden. Een boek dat je af en toe even opzij moet leggen. Het gaat over een nazi-officier en je kruipt als het ware in zijn huid.
Er is een terugkerende vraag bij ons in het huis-aan-huiskrantje: wie zou u wel eens even willen zijn? Mensen antwoorden dan: Obama of Bill Gates, iemand met macht. Mensen tegen wie je opkijkt. Ik zou denken aan een danser of operazangeres, een wetenschapper of een filosoof met een uitzonderlijk scherp verstand.
Dat is dan waarschijnlijk een prettige ervaring - dat wordt althans verondersteld, maar deze nazihuid is minder prettig; eerder enerverend en confronterend. Bedreigingen zijn navoelbaar, angsten, vreugde, euforie, walging. Maar deze hoofdpersoon ontsnapt me dan weer.
Littell heeft veel bewondering en ook kritiek gekregen. Bij mij overheerst bewondering voor dit bijzondere kunstwerk. Goedgoedgoed!

13 april - Culturele hoogtepunten sinds 10 maart: ons eigen concert (Cantatekoor Wageningen) op de 14e. Ik luisterde 18 maart naar Tijs Goldschmidt. Lijnrecht, zo heette de voorstelling van Introdans, 3 april. En ik zag Slumdog Millionaire plus nog een oudere film: Juana la loca.
Tijs Goldsmidt paste wel bij mijn aandacht voor Darwin en biologie de laatste weken. Ik had ook net een piepklein boekje van Midas Dekkers gelezen, even tussen al die dikke door, en Darwin of God, van Michael Ruse, een filosoof.
Slumdog Millionaire was gewoon een leuke, heerlijke film. Contrasten in India. Liefde, hoop en blijven dromen. Haast een soort van kerstfilm. En Juana la Loca gaat ook al over liefde. Maar dan een wat donkere kant ervan. Johanna, dochter van de katholieke koningen, die rond 1500 trouwt met Filips de Schone (Felipe) van Vlaanderen. Hij is een rokkenjager en zij is jaloers. Zo heftig dat ze gek wordt verklaard, met de bevestiging van Filips. Dan sterft hij en reist zij met hem mee, geheel van slag en nog net zo verliefd als ooit. Johanna (de Waanzinnige) wordt op haar 28e opgesloten in Tordesillas. Dat is een triest verhaal aan het andere einde van het spectrum. Mineur tegenover het majeur van Slumdog. De adel tegenover de krottenwijk.

13 april - Lijnrecht dan. Introdans. Met onder andere een mooi, soms humoristisch stuk van Hans van Manen. Ik vond ook Chairman Dances, van choreografe Lucinda Childs, heel mooi. Daarbij stappen Moritz Ostruschnjak en Lotje Gores uit een schilderijenlijst als solisten op een podium waar al dertien andere dansers lijnen trekken. Vooral Gores houdt mijn aandacht gevangen in mooie bewegingen.

juana la loca