December 2008

31 december - De pianostemmer van Pascal Mercier, Eeuwige schoonheid van Ernst Gombrich en Zwarte mis van John Gray zijn de boeken die ik bovenaan heb gezet in een lijstje over 2008. Waarom? Het zijn boeken die me op een of andere manier hebben geraakt. Ik meende er iets van een diepe waarheid in te vinden. Ze hebben me misschien ook wel een beetje veranderd. Dat is ook wat ik zoek in boeken. In De literaire kring probeert Marjolijn Februari te beschrijven wat volgens haar voor veel mensen de reden is dat ze romans lezen. Het boek deed me verder niet zoveel, maar dat vond ik aardig. Desondanks zijn veel van de boeken in mijn lijstje non-fictieboeken. Ik vind er andere waarden en waarheden dan in de romans, niet helemaal vergelijkbaar. Maar net zo waardevol. De reden dat ik boeken heb uitverkoren, heeft verder met sfeer te maken. De sfeer van Mercier, en ook van Murakami, Alice Sebold, Jaume Cabré, Thomas Mann, Philip Roth. En in non-fictie vind ik soms herkenning en veel nieuwe, soms onthutsende inzichten. Bijvoorbeeld bij John Gray, en ook bij Gombrich, Jos de Mul, Giles Tremlet, Simon Schama en Bas Heijne. Het hele lijstje staat hier.

31 december - In verhouding niet zo heel veel cultuur deze maand. Ik ben naar Luxe en decadentie geweest deze week, expositie in Nijmegen over de Romeinse elite die zich aan de Golf van Napels vestigde. Villa's en tuinen, wijn en eetgelagen met veel wild, gladiatorengevechten. En alles in overmaat. En de keerzijde daarvan. De slaven die zich daarvoor in het zweet werkten en het dan misschien nog relatief goed hadden vergeleken met de slaven in de landbouw en de mijnbouw. Maar natuurlijk met extreem lege handen stonden tegenover die paar procent van de Romeinen die alle rijkdommen van de veroveringstochten in heel Europa verzamelden. En de kritiek van filosofen die in de decadentie een verlies van waarden zagen en het verval van het Romeinse Rijk voorspelden. Erg boeiend.

31 december - Van Caspar David Friedrich, de Duitse romanticus die vanwege zijn nationalisme in diskrediet kwam, maar al lang weer gerehabiliteerd is, zag ik mooie kunstwerken in de Hermitage in Amsterdam - dependance van de Hermitage in Sint-Petersburg. En op een paar honderd meter darvandaan in het Rembrandsthuis, Jacob Backer, tijdgenoot van Rembrandt.

12 december - Entre les murs is een boeiende film over de sociale spanningen binnen de muren van een klas. Leuk. Gezien terwijl ik bezig ben me te verdiepen in de geschiedenis van het landbouwonderwijs. Dat is net zo boeiend, maart om andere redenen. Geschiedenis vind ik gewoon leuk. Ik kijk ook weer met veel genoegen naar de nieuwe serie van Geert Maks' In Europa. En ik lees geschiedenisboeken om een beeld te krijgen van de afgelopen decennia wat me weer kan helpen bij inleven in de tijdperken die de geschiedschrijving van het landbouwonderwijs betreft.

12 december - Ook - eindelijk - An unconvenient truth gezien. Een film van zeker twee jaar geleden. En Murakami ontdekt, rijkelijk laat misschien. Maar goed, ik ben nu na Norwegian Wood bezig in zijn tweede boek Kafka op het Strand. Wat doet Murakami? Fenomenaal mooi schrijven. Er zit tempowisseling in, soms ingetogen en poëtisch, meeslepend, humor ook. Droge observaties en diepe overdenkingen. Ik kan me helemaal voorstellen dat je als lezer een Murakami-fase doormaakt. En na een boek en een beetje denk ik dat die fase voor mij ook aanvangt. 2009 wordt misschien wel een Murakami-jaar.

françois bégaudeau, auteur en docent in entre les murs