Februari 2009

22 februari - Oetsvolskaja, Pia de Jong, Amstel Quartet, Bernardo Atxaga, Robin Lane Fox, Gomorra, Zoë Heller. Dat zijn de namen van februari. Voorlopig. En Natalie Dessay, met Bach-cantates, zit nu in de cd-speler. Al ongeveer een week.
Waarom Oestvolskaja? Dat was de grote naam van een concert in Musis Sacrum waar Reinert de Leeuw met Asko/Schönberg ook Alfred Schnittke op het programma hadden. Bij Schnittke draaide de muziek rondom de cello, belangrijkste solo-instrument in diverse combinaties. En bij Oetsvolskaja is de muziek onontkoombaar. Bijzonder combinaties: acht contrabassen en een houten kist, of tuba (de laagste regionen van de muziekinstrumenten) en een piccolo (de hoogste).
Waarom Amstel Quartet? Een kwartet met allemaal saxofonen. Omdat zij een concert gaven met hedendaagse componisten zoals Merlijn Twaalfhoven, Maarten Altena, Philip Glass en Ian Wilson. De muziek van Oestvolskaja en Schnittke in het eerste concert werd gecomponeerd in de jaren 70, maar deze muziek was nog recenter. Scattered scenes van Maarten Altena, die ook zelf in de zaal zat, was net af en we beleefden ongeveer de première.
Dan Gomorra, een film over de camorra in Napels. Bijna een documentaire. De regisseur volgt vijf, zes mensen in verschillende situaties, allemaal even beklemmend. De camorra bepaalt hun leven.

22 februari - Dan de boeken. Ik heb zojuist De Idealisten uitgelezen, kostte me een dag of vier, vijf. Aanvankelijk las ik met gemengde gevoelens. Het leest makkelijk, maar ik ergerde me aan de hoofdpersonen. Aan moeder Audrey die terwijl ze voor een rechtvaardige wereld zegt te strijden andere mensen voortdurend onrechtvaardig behandelt, kleineert en uitscheldt. Aan dochter Karla, die enorm in haar relatie schippert en geen keuzes maakt. Aan andere dochter Rosa die vanuit haar inzet voor de girlpower-groep een voor mij totaal ongeloofwaardige stap zet naar een orthodox-religieuze houding. Bovendien doet de manier waarop de ontwikkelingen rondom het coma-bed van vader Joel worden gevolgd, een beetje soapachtig aan. Maar ik bleef ondanks die ergernis moeiteloos doorlezen. Met stijgend plezier eigenlijk, want ik leerde de karakters wel kennen. Ik bleef me ergeren aan die drie, maar ik vond de manier waarop ze op elkaar en de omgeving reageerden heel verklaarbaar vanuit de karakters die zich hadden uitgekristalliseerd. Ik kan me voorstellen dat deze mensen langzamerhand de regie overnamen van schrijfster Zoë Heller zelf en dat ze ook dingen deden en beslissingen namen die niet zozeer vanuit haar kwamen, maar vanuit de karakters die ze had neergezet. Bijvoorbeeld als Audrey in het ziekenhuis Berenice - minnares van Joey - tegenkomt, kan ze niet anders dan erop los slaan. En er zit nog een ander aspect aan het boek. Ik zie mezelf over het algemeen als iemand die leeft in een (groen)linkse en rationele wereld waarin geloof geen rol van betekenis speelt. Dat is ook de wereld van Audrey en Joel: de idealisten van de titel. Het zijn waarden die ik kan delen, hoewel ik er niet op dezelfde manier mee om ga (demonstraties). Maar die wereld krijgt hier met deze personen een minder flatteuze schets. Er zit ook boosheid, starheid en iets van zelfgenoegzaamheid. Zo voelt het in elk geval in de persoon van Audrey. Ik vind de Engelse titel: the believers, daarom misschien ook beter. En de beschrijving van die wereld vind ik intrigerend en ook nogal confronterend. Want ik voel ook een beetje een confrontatie met mijn eigen waarden. 

22 februari - Nog meer boeken. De afgelopen weken heb ik met erg veel plezier 'Wat is de Wat' gelezen (Dave Eggers), 'De zoon van de accordeonist' (Bernardo Atxaga) en 'Lange dagen' van Pia de Jong. De eerste twee hebben iets politieks. 'Wat is de Wat' is het verhaal van een vluchteling uit Zuid-Soedan en 'de zoon van de accordeonist' beleeft zijn jeugd in Spaans Baskenland in de nadagen van Franco en de opkomst van de nationalistische beweging en de ETA. Pia de Jong, die ik vrijdag 20 februari bij Kniphorst zag, heeft een spannend boek geschreven vanuit het perspectief van een 14-jarig meisje die met haar vader en de rest van het gezin niet op het strand van Zuid-Frankrijk vakantie gaat vieren, maar tijdens de zomer verdwaalt tijdens een uitputtende en gevaarlijke voettocht in een desolaat, militair oefengebied in Lapland. Het boek doet denken aan Nooit meer slapen van Hermans, want ook Eva, vaderinvloed en het desolate noorden.

zoë heller