Juni 2008

28 juni - Tristan und Isolde op het filmdoek. Dat was een intense ervaring, zondag in de bioscoop in Ede. Drie keer anderhalf uur lang een opera, hier in een uitvoering met James Levine als dirigent en Deborah Voigt als Isolde. De opname was eerder dit jaar gemaakt in the metropolitan opera in New York en Susan Graham, mooie sopraan, presenteerde en interviewde. Ik ben gewonnen voor de filmopera. Niet thuis op een tv-scherm van dvd, waarbij ik me nooit helemaal kan afschermen, maar in de bioscoop, fantastisch. Het verhaal van Tristan und Isolde is zo verteld. Maar de emoties worden uitgesmeerd over lange lijnen. Tristan wacht bijvoorbeeld tijdenlang, aria's en recitatieven, op de aankomst van het schip met Isolde. Hij ziet dat als een soort van bevrijding, maar hij is dodelijk gewond. Dat gebeurt in de derde acte, maar de intense tweede acte vind ik misschien nog wel mooier. Met schitterende duetten van Tristan en Isolde, waarbij hun stemmen als een soort fuga om elkaar heen kronkelen.

19 juni - Twee keer Holland Festival. Gisterenavond was ik in Carré bij La Commedia, opera van Louis Andriessen die een week geleden haar wereldpremière had. Andriessen heeft er vier jaar aan gewerkt, zo vertelde hij in de inleiding. La Commedia, opera en filmbeelden van Hal Hartley, is gemodelleerd naar Dante. Ik vond het op sommige plekken toch wat minder. Met name de muziek in de eerste twee delen en het afsluitende kinderkoor. Er was een grote rol voor acteur Jeroen Willems (Lucifer), maar ik was het meeste onder de indruk van Christina Zavalloni (Beatrice). Boodschap: je gaat in het leven door hemel en hel. De hel, de tuin der lusten, luce eterna; dat zat allemaal in de opera. Reinbert de Leeuw dirigeerde Asko en Schönberg Ensemble plus vocaal ensemble. Die waren erg goed.

19 juni - Ook HF: Dawn Upshaw, Bela Bartok en Osvaldo Golijov, zondagavond in het muziekgebouw aan het IJ. Het programma opende met het eerste strijkkwartet van Bartok (Brodsky kwartet) en vijf liederen van dezelfde Hongaarse componist. Na de pauze werd de liederencyclus Ayre van Golijov uitgevoerd. Multicultureel (verschillende talen, verschillende stijlen), verschillende emoties en wat mij betreft heel meeslepend. Upshaw is een fantastische sopraan en Golijov heeft de muziek geschreven op haar stem. Er zat bijvoorbeeld swing in de cyclus, en melancholie. Dat zijn twee elementen die ik zeer waardeer in muziek. En verder een jazzy bas, een lied met gitaarbegeleiding en een vocale uithaal die een rilling bij mij veroorzaakte.

15 juni - Juliette is ontslagen uit de gevangenis en wordt opgehaald door haar zus, Leá. Il y a longtemps que je t'aime, zo heet de film. Langzamerhand wordt duidelijk wat er gebeurd is en welke emoties onderhuids zitten. Prachtige film.

15 juni - De verbeelding van het denken. Al tien jaar in de kast en eindelijk.. eindelijk heb ik het uitgelezen. Het geeft een geschiedenis van de filosofie, en dit keer niet alleen de westerse maar ook de oosterse filosofie (India en China met name). Die oosterse filosofie spreekt me niet zo aan. Het is in mijn ogen allemaal nogal religieus en meditatief. Prima dat een wereldbeeld niet puur rationeel gerealiseerd wordt, maar de mystieke vorm waarin dat in de oosterse filosofie wordt beleefd, kan ik niet naleven. Ik kan er daarom weinig mee.
Ik heb vrijdag uit de bblthk hoorcolleges van Herman Philipse geleend. Dat begint bij Bertrand Russell en loopt via Wittgenstein, Heidegger en Popper.

8 juni - Veel gelezen over religie, geloof en metafysica de laatste dagen. Ararat van Frank Westerman viel me wat tegen. Hij bereidt zich voor op de beklimming van de berg waar de ark van Noach gestrand zou zijn. De beschrijving van zijn wadloop - ga ik binnenkort als de omstandigheden goed zijn ook doen - is wel leuk. En wat me vooral bij is gebleven is de uitspraak die hij aan zijn vrouw Suzanna Jansen toeschrijft: 'geloof begint wanneer je ophoudt met vragen stellen'. Juist, dat doe ik zo min mogelijk: ophouden met vragen stellen. Ik trek liever zoveel mogelijk in twijfel en ik hoop dat ik kan volhouden dat ik niet te stellig dingen zeker weet. Maar wat ik wel denk te weten is dat religie een puur menselijke constructie is.

8 juni - In Christopher Hitchens 'God is not great' lees ik ook met veel instemming de argumenten die hij aanvoert tegen religie.

8 juni - Suzanna Jansen schreef overigens Het Pauperparadijs. Een familiegeschiedenis (haar familie) die teruggaat tot Napoleon. Boeiend.

8 juni - Veel Olivier Messiaen op de radio dit weekend. Dat is heel plezierig. En over religie gesproken: hij was zeer katholiek en schreef een opera over Franciscus van Assisië (gisterenavond vijf uur lang op radio 4). Erg mooi. Ook Arvo Pärt is vreselijk religieus. Hij maakt heel meditatieve muziek. Ik heb een filmpje van youtube ge-embed.

isolde in een uitvoering van de opera van wagner rond 1900

7 juni - Für Alina van Arvo Pärt