Mei 2009

16 mei - Vakantie in Noord-Italië. Ik was in Milaan, Genua en de cinque terre, aan de kust onder Genua. Operavoorstelling in de Scala, musea, zee en boeken van Richard Dawkins en Jared Diamond. Een selectie van foto's staat hier.

16 mei - Mooie dansvoorstelling op 1 mei: So here we are van Conny Janssen Danst. Het begint met een slepend geluid achterin het schaars verlichte podium. Dat podium heeft iets van een fabrieksruimte gekregen met palen en stellages. Links op de stellage gaat zodadelijk een ensemble live-muziek spelen. Deze voorstelling werd aanvankelijk ook in een fabrieksruimte, op locatie, gespeeld. Nu in het theater. De nogal duistere sfeer van het begin blijft. Dat heeft met lichtval te maken, muziek, kostuums en de bewegingen van de dansers. In de voorstelling wordt ook gebruik gemaakt van videobeelden en een ghettoblaster waarop Björk en Johnny Cash te horen zijn.

conny janssen danst so here we are

19 mei - Waarom zou je Jared Diamond lezen? Ik las in Italië 'Zwaarden, paarden en ziektekiemen'. Bij terugkomst heb ik meteen Collapse aangeschaft, zijn andere beroemde boek. Dat is vertaald als Ondergang.
In ‘Zwaarden, paarden en ziektekiemen' stelt Diamond dat geografische en ecologische factoren de reden zijn dat de westerse beschavingen sneller konden groeien dan andere beschavingen.
In Collapse stelt hij juist de vraag waarom sommige beschavingen ten onder zijn gegaan. Slechte omgang met het leefmilieu is volgens hem de hoofdreden, naast een verslechterend klimaat en minder gunstige betrekkingen met buurvolkeren en handelspartners. Ik ben heel benieuwd naar dat boek.
Waarom zou je Jared Diamond lezen? Een paar redenen.
•  Diamond is gegraaf en evolutionair bioloog. Hij spreekt een dozijn talen en geeft les op de universiteit in Los Angeles. Voor ‘Zwaarden, paarden en ziektekiemen' ontving hij de Pulitzer prijs. En ook voor Collapse kreeg hij prijzen. Een eerste argument, maar meer ook niet.
•  Diamond verdiepte zich ook in milieu- en gezondheidsgeschiedenis. Hij combineert ook wetenschapsgebieden als taalkunde en moleculaire biologie en biedt zo een intrigerende kijk op beschaving.
•  Hij beantwoordt in ‘Zwaarden, paarden en ziektekiemen' vragen zoals: waarom konden de precolumbiaanse beschavingen de Europese kolonisten niet stoppen, waarom werd Afrika ‘zwart' en wat gebeurde er met de eeuwenoude beschaving in China? Misschien ben je daar helemaal niet mee bezig, maar die vragen hebben meer betekenis dan je zou denken.
•  Het is wel duidelijk van de titel van zijn eerste boek dat hij verschillen in culturele ontwikkeling en dominantie niet terugvoert naar intellectuele, genetische of morele superioriteit, maar naar zwaarden, paarden en ziektekiemen. De domesticatie van grote huisdieren van zeker 10.000 tot ongeveer 4.000 jaar geleden, nadat jagers-verzamelaars landbouwers werden heeft voor de Europese beschaving een enorm voordeel betekend. Die landbouwers werden langzamerhand ook immuun tegen allerlei virussen die deze huisdieren, anders dan de Inca's die alleen de lama kenden of de Maya's die helemaal geen grote huisdieren hadden.
•  Diamond beschrijft ook de ontwikkeling van die landbouw. Het belangrijkste landbouwgebied in de prehistorie lag bij de Eufraat en de Tigris, nu enorm droog en woestijnachtig. Daar werd geëxperimenteerd met de vegetatie, een proces van trial & error en kunstmatige selectie, en dat leverde na generaties steeds betere oogsten op. Erg interessant. Zeker als je werkzaam bent in groensector.
•  En hij vergelijkt de ontwikkeling van de landbouw in verschillende gebieden. Waarom ging dat op sommige plekken beter en wat waren de consequenties? Pas zodra samenlevingen landbouw bedreven, konden mensen zich specialiseren in voedselvoorziening of in andere zaken. Bij jagers-verzamelaars was daar nauwelijks sprake van. Er kwam meer bezit, organisatie, strijd en kunst.
•  Of dat een overtuigend argument is, weet ik niet. Maar de Franse president, Nicolas Sarkozy, praat nauwelijks meer over het milieu zonder te refereren aan Collapse. Diamond heeft blijkbaar ook politieke invloed.
•  Diamonds Collapse is een bestseller. Zijn stelling is ook een waarschuwing. Bepaalde beschavingen in het verleden zijn ondergegaan door de schade die de mens aan het milieu had toegebracht, en het risico bestaat dat hetzelfde nu op wereldschaal zal gebeuren. Instorting van de leefomgeving is voor hem een drastische daling van de menselijke bevolking in aantal, of verlaging van de complexiteit van beschavingen op politiek, sociaal of economisch vlak, over grotere geografische gebieden en perioden. Ecocide.
•  Diamond wordt wel verweten dat hij alles terugvoert tot milieuproblemen. Problemen zoals vernietiging van natuurlijke ecosystemen, roofbouw op grondstoffen, dalende biodiversiteit, erosie en verslechtering van gronden, ongeremde exploitatie van fossiele energievoorraden, uitputting van zoetwater voorraden, chemische vergiftigingen en opwarming door het broeikaseffect. Dat lijkt eenzijdig, maar ik heb het gevoel dat daar inderdaad de kern van het probleem ligt.
•  Een tiende argument. Je zou je kunnen afvragen wat je ermee moet. Andere waarden, minder bevolkingsdruk, een andere verhouding tot onze leefomgeving? Er zijn geen eenvoudige oplossingen. Stilstaan is in elk geval een optie. Tijdens een voorjaarsvakantie bijvoorbeeld.
People often ask, "What is the single most important environmental/population problem facing the world today?" A flip answer would be, "The single most important problem is our misguided focus on identifying the single most important problem!" ( Uit: Collapse).

19 mei - Overigens vond ik 'De zelfzuchtige genen' van Richard Dawkins niet minder interessant.