{"id":152,"date":"2016-05-19T17:09:02","date_gmt":"2016-05-19T16:09:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/?p=152"},"modified":"2016-05-19T17:34:08","modified_gmt":"2016-05-19T16:34:08","slug":"when-life-gives-you-lemons","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/2016\/05\/19\/when-life-gives-you-lemons\/","title":{"rendered":"‘When life gives you lemons’"},"content":{"rendered":"Leestijd:<\/span> 6<\/span> minuten<\/span><\/span>

\u2018De halve nacht heb ik video\u2019s van Beyonc\u00e9 gekeken\u2019, bekent Antony, die zich nu Anohni noemt. Antony treedt juni 2009 op in Carr\u00e9, Amsterdam. Met de Johnsons en met het Metropole Orkest brengt hij Beyonc\u00e9\u2019s Crazy in love<\/em>. Op zijn onnavolgbare manier klinkt het intiem en direct, een hoogtepunt in het concert die avond.<\/p>\n

Is er een lijntje tussen Antony\u2019s transteksten, het verlangen dat hij bezong vrouw te worden, de supervrouw die Beyonc\u00e9 is, de tekst van Antony in For today I am a boy<\/em> en Beyonc\u00e9\u2019s If I were a Boy, <\/em>een nummer op haar cd: I am \u2026 Sasha Fierce<\/em>? Kan, of ik kan het leggen, maar het doet er niet toe. Want nu beluister ik Lemonade<\/em>, haar nieuwste cd. De boodschap die ze daar wil geven, is totaal anders. \u2018When life gives you lemons, make lemonade\u2019<\/em>. Het gaat over de bittere positie van afroamerikaanse vrouwen in de VS. \u2018White people, this is not for you\u2019. <\/em>Niet direct in elk geval.
\n<\/em><\/p>\n

\"lemons\"<\/a><\/p>\n

Beyonc\u00e9 Giselle Knowles-Carter (tot vandaag met slechts 9 tweets 14 en een half miljoen volgers op Twitter) werd 4 september 1981 geboren in Houston, Texas. In 2008 trouwde ze met Jay Z en haar dochter, Blue Ivy, werd 7 januari 2012 geboren. Eind jaren 90 was ze de lead-singer in Destiny\u2019s Child en met Dangerously in Love<\/em> (2003) begon ze solo. Lemonade<\/em> is haar zesde album. Niet aangekondigd, maar plotseling op de markt gezet. Bij verrassing. Een van de songs, Formation<\/em>, een politiek statement over discriminerend politieoptreden tegen zwarte mensen, had al wel opzien gebaard tijdens de Super Bowl in februari.<\/p>\n

Ze is niet alleen bevriend met de Obama\u2019s, ze spreekt zich regelmatig politiek uit. Ze ondersteunt bijvoorbeeld het homohuwelijk. En in Vogue (april 2013) verklaarde ze zichzelf feminist. \u2018A modern-day feminist\u2019.<\/em> Later kwam Flawless<\/em>, waarin een tekst is opgenomen van de Nigeriaanse schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie: We should all be feminists<\/em>. Lemonade<\/em> is echter misschien wel het meest politieke van alles wat ze totnogtoe heeft gedaan.<\/p>\n

\"be<\/a><\/p>\n

Niemand heeft zo\u2019n stem en beweegt zoals zij doet, zei filmmaker Baz Luhrmann ooit. Ik citeer dit van Wikipedia. Maar zonder het voorbeeld van Michael Jackson was ze geen artiest geworden, denkt ze. En Madonna inspireerde haar de controle over haar eigen carri\u00e8re te nemen. Volgens Wikipedia (nog steeds) zou ze haar alter ego Sasha Fierce hebben gecre\u00eberd omdat ze wordt gezien als sexy, verleidelijk en provocerend zodra ze op het toneel stond. Sasha Fierce moest die podiumpersoonlijkheid apart zetten van haarzelf. Ook daarin volgde ze het voorbeeld van Madonna, die bijvoorbeeld Dita<\/em> presenteerde, de Material Girl<\/em> en Veronica Electronica<\/em>. Beyonc\u00e9 is altijd Queen Bee<\/em>. En haar fans, die zijn met z\u2019n allen de Bey Hive<\/em>, een verbastering van beehive<\/em>: bijenkorf.<\/p>\n

Joost Zwagerman had haar vast een collega van God genoemd. Hij schreef ooit een boek onder die naam (Collega\u2019s van God<\/em>) met portretten van mensen die hij bewonderde. Madonna en Prince bijvoorbeeld. Wat zou hij, die man die zo hartstochtelijk kon bewonderen, over Bey hebben geschreven? Zou hij haar naast Madonna in de eregalerij hebben opgenomen? Elke tijd heeft natuurlijk zijn idolen. Sommigen worden legendarisch en anderen raken vergeten. Amy Winehouse, Maria Callas, Kurt Cobain, Billie Holiday, David Bowie.<\/p>\n

Een jaar of acht geleden onderzocht een PhD-student de relatie tussen je idool en je iq. Je bent blijkbaar intelligenter als je fan bent van Beethoven dan van Beyonc\u00e9. Of, dat is dan de volgende stap, je hebt waarschijnlijk een intelligenter imago als je je fan van Beethoven verklaart dan van Beyonc\u00e9. Een twijfelachtig onderzoek, lijkt me. En los daarvan, Beyonc\u00e9 is niet meer de brave girlie van acht jaar terug. Geen spice girl meer, maar een super woman. Powervrouwen, of vrouwen die zich zo noemen, nemen een voorbeeld aan haar. Aan haar businesshouding, innovatievermogen, authenticiteit, teamwerk, inzet en de wijze waarop ze haar publieke imago controleert. Haar superbrave imago van vroeger ligt nu ook wat genuanceerder. Ze wil zichzelf zijn, concludeerde het blad Linda toen ze eind 2013 haar vijfde cd uitbracht (getiteld Beyonc\u00e9<\/em>).<\/p>\n

Moet ik me verantwoorden? Het is blijkbaar best bijzonder als ik naast Sjostakovitsj en Satie, Bj\u00f6rk en Bach, Beyonc\u00e9 noem. Waar val je dan op, vragen mensen zich af. Haar borsten, haar billen, haar ballads? Ze is meer dan dat, in mijn ogen. Bij haar past het allemaal. De vrouw, de persoonlijkheid, het imago, onafhankelijk denker, het vleugje mysterie, maatschappelijke betrokkenheid en politieke denkbeelden, haar inzet, de teksten, de kunst en uiteindelijk ook de muziek. Get it?<\/em><\/p>\n

\"bey<\/a><\/em><\/p>\n

Veel interviews geeft ze niet, las ik in Elle (mei-editie) en Vrij Nederland (11 mei). Ze spreekt door haar werk, met haar werk. Aanleiding voor teksten in beide bladen is natuurlijk Lemonade, <\/em>sinds 23 april beluisterbaar. Zoals Madonna met Express yourself, Human nature<\/em> en In Bed with Madonna<\/em> de homo\u2019s steunde, komt Beyonc\u00e9 op voor de afroamerikaanse vrouw. Die vergelijking met Madonna komt niet uit die bladen, maar het is mijn nogal voor de hand liggende observatie.<\/p>\n

De afroamerikaanse vrouw: \u2018the most disrespected woman, the most unprotected person, the most neglected\u2019<\/em>. Op Lemonade<\/em> staan veel subtiele verwijzingen, zegt VN-redacteur Clara van de Wiel, die deze vrouwen ongetwijfeld begrijpen, maar haar (en mij helemaal) ontgaan. Ik probeer het me voor te stellen: het lijkt me wat Beyonc\u00e9 doet zo belangrijk voor het zelfbeeld van die afroamerikaanse vrouw. Voor empowerment.<\/p>\n

\u201cVrouwen moeten de tijd nemen om te focussen op mentale gezondheid\u201d, zegt ze tegen Elle. \u201cDe wereld ziet jou zoals jij jezelf ziet en behandelt je zoals jij jezelf behandelt.\u201d Ze vervolgt over haar inzet voor een mooie wereld waarin haar dochter een goede plaats vindt. \u201cIk wil graag helpen de druk weg te nemen die de maatschappij op mensen legt om in een bepaald hokje te passen.\u201d Misschien bedoelt ze dat niet precies, of slechts ten dele, maar ik betrek het op binaire hokjes en transzijn.<\/p>\n

Het interview in Elle gaat over haar feminisme, en ze wil iets duidelijk maken over het begrip. \u201cHet is heel eenvoudig\u201d, zegt ze. \u201cEen feminist is iemand die gelooft in gelijke rechten voor mannen en vrouwen.\u201d Natuurlijk kun je als man feminist zijn, vindt ze, want als je je inzet om de ongelijkheid weg te werken, dan ben je feminist. \u201cGeloof je in gelijke rechten, dan vind ik dat het vrouwen net als mannen moet worden toegestaan hun duistere kant te laten zien, hun pijn, hun seksualiteit en hun mening.\u201d Voor mannen moet het ok\u00e9 voelen, vindt Beyonc\u00e9, dat ze emoties tonen en kwetsbaarheid.<\/p>\n

Madonna haalde destijds de universiteit. Docenten gaven er college over populaire cultuur en haar betekenis daarin. Beyonc\u00e9 zal ongetwijfeld ook in academische kringen worden besproken. Er was bijvoorbeeld een debatavond in Felix Meritis, vertelt Van de Wiel. Tegen een decor van citroenen (vanwege de lemons<\/em> en de lemonade<\/em>). Hoe ver reikt haar invloed? Wat betekent Beyonc\u00e9 voor vrouwen? Voor de beweging van zwart activisme in de VS? En voor de wereld?<\/p>\n

\"beyonce-lemonade\"<\/a><\/p>\n

Terug nog een laatste keer naar Lemonade<\/em>. Ik heb gisterenavond het album beluisterd: koptelefoon op, teksten voor me. Zoals Van de Wiel schrijft: \u2018Het lijkt een hyperintiem album (over haar relatie met Jay, zijn ontrouw, de strijd en verzoening), maar ze gebruikt die (persoonlijke) geschiedenis om een breder verhaal te vertellen over racisme en seksisme in Amerika.\u2019 Daarvoor moet je wel ook naar de dvd kijken, want daarin krijgt dat bredere verhaal context en betekenis. Dan zie je de stappen die ze zet, zichzelf als voorbeeld. Ze laat zien welke strijd ze voert, hoe ze overwint en aan het eind van het album alles goed komt.<\/p>\n

Als je je maar realiseert wat dat vraagt. Bijvoorbeeld als ze zingt dat ze liever beschouwd wordt als crazy<\/em>, dan dat iedereen over haar heen loopt. Dat gaat over haarzelf, maar het is een boodschap naar de wereld. Vertrouw op jezelf. Don\u2019t hurt yourself<\/em>. Bevrijd jezelf. Dan begrijp je ook waarom ze het tegen Elle over de mentale gezondheid van zwarte vrouwen heeft.<\/p>\n

Aan het eind van \u2018Freedom\u2019<\/em> doet de 90-jarige grootmoeder van Jay Z \u2013 je hoort haar stem op de cd \u2013 een verklaring. \u2018I had my ups and downs, but I always had the inner strength to pull myself up\u2019, <\/em>zegt ze. \u2018I was served lemons, but I made lemonade.\u2019<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Leestijd:<\/span> 6<\/span> minuten<\/span><\/span>\u2018De halve nacht heb ik video\u2019s van Beyonc\u00e9 gekeken\u2019, bekent Antony, die zich nu Anohni noemt. Antony treedt juni 2009 op in Carr\u00e9, Amsterdam. Met de Johnsons en met het Metropole Orkest brengt hij Beyonc\u00e9\u2019s Crazy in love. Op zijn onnavolgbare manier klinkt het intiem en direct, een hoogtepunt in het concert die avond. Is … Lees verder ‘When life gives you lemons’<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39,7],"tags":[46],"class_list":["post-152","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kunst","category-muziek","tag-beyonce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=152"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":165,"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152\/revisions\/165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tonvandenborn.nl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}