Halverwege de Schrijf-je-Vrij-dag was er live-verbinding vanuit Brussel met Tatsiana, de zus van de Wit-Russische Maryia Kalesnikava. Maryia is een van de negen mensen naar wie we vandaag schrijven.
Maryia (42) is musicus. Ze protesteerde tegen de gemanipuleerde presidentsverkiezingen in 2020 in haar land. Mede-activisten werden het land uitgezet en dat wilden ze met haar ook doen, maar ze verscheurde haar paspoort in protest tegen de verbanning. Ze werd veroordeeld tot 11 jaar gevangenisstraf. Na vier jaar gevangenis is ze veel afgevallen en zou ze nog maar 45 kilo wegen. Ze mag geen boeken lezen, kreeg eenzame opsluiting en moest in 2022 geopereerd worden. Haar cipiers zouden haar vertellen dat buiten de gevangenis niemand aan haar denkt en dat mensen haar allang vergeten zijn.
Moed
Ze lijkt me een hele sterke vrouw. Ik heb diepe bewondering voor haar, voor hoe ze moed houdt, hoe ze haar hoofd vult met muziek, hoe ze vanuit de gevangenis contact blijft zoeken hoewel haar brieven steeds worden geconfisqueerd. Moed waarvan ik me niet voor kan stellen dat ik die in zo’n situatie zou kunnen opbrengen.
Ik hoop dat ze snel vrij komt en teken een vlinder en een paar muzieknoten op de kaart die naar haar gaat. De tekst moet in het Russisch, want anders komt die niet aan. Er is vandaag een Oekraïense vrouw in de koepel aanwezig die je helpt jouw tekst om te zetten.
Omhelzing
We schrijven ook naar de minister van Buitenlandse zaken van Belarus. “I urgently request that all necessary measures are taken to protect Maryia from torture and other ill-treatment. Maryia’s unjust conviction should be overturned, and her name should be removed from the government’s list of individuals involved in ‘terrorist activities’.”
Tatsiana vertelt hoe moeilijk het was dat ze heel lang niets van Maryia hoorde, maar dat er onlangs gelukkig wel contact was. Waarschijnlijk vanwege de internationale aandacht voor Maryia’s lot. Tatsiana is ook heel blij met onze actie. “En als Maryia vrijkomt, geef ik ze eerst een enorm stevige omhelzing”, zegt ze.
Terugverlangen
Eerder vandaag, rond 9 uur, kwamen we aan in de koepelgevangenis in Arnhem. Zo’n 250 mensen die gaan schrijven vanuit het hele land. We kregen een gevangennummer, er werd een mugshot gemaakt en trokken gele T-shirts aan. Ik had mijn nagels gelakt in diezelfde gele kleur 😊.
Aan lange tafels zochten we het voor ons gereserveerde plekje. Daar zitten we de meeste tijd. Vanaf het podium houden ze ons bij over het aantal geschreven brieven en kaarten, worden er aankondigingen gedaan en andere boodschappen doorgegeven. Ook videoboodschappen vanuit Saudi-Arabië, Argentinië of elders.
Tegenover me zit Joke, beeldend kunstenaar, naast me Kim, Astrid en Marieke. Dat zijn deels ook de mensen met wie ik later de cel deel. Ik zie hoe Joke en Marieke prachtige tekeningen maken voor de mensen naar wie ze schrijven. Natuurtaferelen of andere toepasselijke beelden. Marieke tekent een paar roodgestifte lippen op de kaart naar Maryia.
We worden gelucht, we eten uit de ‘zwarte bak’, we zitten in de cel waar het gelukkig iets warmer is dan in de grote binnenruimte van de koepelgevangenis. Later zitten we weer aan de lange tafels daar, maar je zou nog gaan terugverlangen naar de (warme) cel. De klok op het podium tikt door. Langzaam loopt het aantal uren dat we nog opgesloten zitten, terug. Eigenlijk gaat dat best traag, tien uur blijkt lang.
Prijskaartjes
En heeft het zin, vraag je je af. Komen de brieven en kaarten wel aan, worden ze gelezen, verandert er iets voor de mensen die we schrijven of over wie we schrijven? Voor Maryia bijvoorbeeld?
Ik denk aan Aleksandra Skotsjilenko die in 2022 veroordeeld werd tot een gevangenisstraf van 10 jaar omdat ze in de supermarkt in Sint Petersburg vijf prijskaartjes had vervangen door briefjes met kritiek op de Russische invasie van Oekraïne. Ze is in augustus 2024 vrijgekomen bij een gevangenenruil en woont nu in Keulen. Aandacht van Amnesty voor haar lot heeft zeker geholpen.
Er zijn nog meer succesverhalen, maar ook al is er geen direct gevolg, dan hoop je dat als de ogen van de internationale gemeenschap op je gericht zijn, overheden menselijker zullen zijn naar de gevangenen en anderen die ze onrecht aandoen.
